preheat در هواپز چیست و نحوه استفاده صحیح
مقدمه
کلمه Preheat در هواپز یعنی پیش‌گرمایش و دقیقاً مثل فر گازی است که قبل از گذاشتن کیک چند دقیقه روشنش می‌کنید تا داخلش کاملاً داغ شود. بر اساس کوئری‌های واقعی سرچ کنسول فروشگاه آنصل، کاربران زیادی عبارت preheat در هواپز را جستجو می‌کنند ولی نمی‌دانند آیا واقعاً لازم است یا فقط یک دکمه تبلیغاتی است و اگر انجام ندهند چه اتفاقی می‌افتد.
جواب کوتاه این است که بله در هشتاد درصد غذاها لازم است و سه تا پنج دقیقه پیش‌گرمایش هم کیفیت پخت را بهتر می‌کند و هم بوی خامی غذا را کم می‌کند و هم زمان اصلی پخت را کوتاه‌تر می‌کند. در این راهنمای جامع توضیح می‌دهیم preheat چیست و از نظر علمی چرا جواب می‌دهد، برای چه غذاهایی واجب و برای چه غذاهایی غیرضروری است، دما و زمان درست آن چقدر است، در مدل‌های دسینی و تلیونیکس و فیلیپس چطور فعال می‌شود، با کاغذ نسوز چه ترتیبی باید رعایت شود، اشتباهات رایج کدام‌اند، پنج دستور کامل با زمان دقیق می‌دهیم و در انتها راهنمای خرید و نگهداری را هم می‌گوییم.
preheat در هواپز یعنی چه؟
وقتی هواپز سرد است و غذا را مستقیم داخلش می‌گذارید، المنت باید همزمان هم محفظه فلزی و سبد را داغ کند و هم غذا را بپزد. نتیجه این است که بیرون غذا دیر برشته می‌شود و داخل آن آب می‌اندازد و بافت خمیری می‌شود. تعریف دقیق پیش‌گرمایش این است که هواپز خالی و بدون غذا را سه تا پنج دقیقه با همان دمای پخت روشن می‌کنید تا محفظه و سبد و هوای داخل کاملاً داغ و یکدست شوند و بعد غذا را داخل می‌گذارید. بعضی هواپزهای جدید دسینی و فیلیپس دکمه جداگانه با عنوان PREHEAT دارند و در مدل‌های ساده‌تر کافی است همان دما و زمان را دستی تنظیم و استارت بزنید و بعد از اتمام، غذا را بگذارید و زمان اصلی را شروع کنید.
چرا preheat مهم است و از نظر علمی چه اتفاقی می‌افتد؟
هواپز در واقع یک فر کانوکشن کوچک و قوی است که هوای داغ را با سرعت زیاد دور غذا می‌چرخاند. وقتی محفظه سرد است در دو دقیقه اول بخش زیادی از انرژی صرف گرم شدن دیواره فلزی و سبد می‌شود و دمای اطراف غذا مدام نوسان دارد. نتیجه این نوسان این است که سطح غذا دیر به دمای واکنش مایارد یعنی حدود صد و شصت تا صد و هشتاد درجه می‌رسد و به همین دلیل رنگ طلایی و بافت ترد دیر شکل می‌گیرد و در همین فاصله آب داخل بافت گوشت و سبزیجات بیرون می‌زند و غذا حالت آب‌پز پیدا می‌کند. وقتی از قبل محفظه را داغ کرده‌اید لحظه‌ای که غذا داخل می‌رود سطح آن بلافاصله سفت و طلایی می‌شود و آب داخل بافت حبس می‌ماند و نتیجه داخل آبدار و بیرون ترد می‌شود. این همان دلیلی است که آشپزهای حرفه‌ای فر را همیشه از قبل روشن می‌کنند و هواپز هم از همین قانون پیروی می‌کند. تفاوت در مقیاس کوچک هواپز این است که چون حجم محفظه کم است فقط سه تا پنج دقیقه پیش‌گرمایش کافی است و نیازی به پانزده دقیقه مثل فر گازی نیست و همین صرفه‌جویی در برق یکی از مزیت‌های هواپز نسبت به فر است.
مزیت‌های عملی پیش‌گرمایش این‌هاست: برشته شدن یکدست سیب‌زمینی و مرغ سوخاری و ناگت، کاهش دو تا چهار دقیقه‌ای زمان اصلی پخت چون محفظه از قبل داغ است، کمتر چسبیدن گوشت و ماهی به سبد داغ همراه کمی روغن، و پخت بهداشتی‌تر چون سطح غذا سریع به دمای بالا می‌رسد. برای آشنایی با مدل‌های کم‌مصرف، راهنمای بهترین هواپز بدون روغن را هم ببینید.
روش صحیح preheat قدم‌به‌قدم
سبد را خالی و بدون کاغذ نسوز داخل هواپز بگذارید چون کاغذ خالی سبک است و ممکن است به المنت بچسبد. دما را روی همان دمای پخت غذا تنظیم کنید که معمولاً صد و هشتاد تا دویست درجه است. زمان را سه تا پنج دقیقه بگذارید و استارت بزنید و در این مدت درب را باز نکنید. بعد از اتمام و شنیدن بوق، درب را باز کنید و با دستکش سبد داغ را بیرون بیاورید و غذا را با فاصله بچینید تا هوا دور تک‌تک تکه‌ها بچرخد. اگر از کاغذ نسوز هواپز استفاده می‌کنید آن را بعد از پیش‌گرمایش و زیر غذا بگذارید نه قبلش. درب را در کمتر از سی ثانیه ببندید تا گرما هدر نرود و زمان اصلی پخت را شروع کنید. اگر وسط پخت خواستید غذا را زیر و رو کنید این کار را سریع انجام دهید و هر بار درب را طولانی باز نگذارید.
برای چه غذاهایی preheat واجب است و برای چه غذاهایی نه؟
برای مرغ کامل و بال و کتف و استیک و سیب‌زمینی سرخ‌کرده و نان فانتزی و کیک و کاپ‌کیک پیش‌گرمایش واجب است و بدون آن کیفیت به‌طور محسوس افت می‌کند. برای ماهی و کوفته و سبزیجات گریل و پیراشکی منجمد به‌شدت توصیه می‌شود و تفاوت تردی کاملاً حس می‌شود. برای گرم کردن دوباره نان و خشک کردن سبزی و یخ‌زدایی لازم نیست و فقط برق هدر می‌رود. اگر غذایی که می‌پزید خشک و سفت از آب درآمد احتمالاً یا پیش‌گرمایش را جا انداخته‌اید یا دما را زیادی بالا برده‌اید؛ مقاله چرا غذا در هواپز خشک می‌شود؟ را هم بخوانید تا هر دو علت را با هم اصلاح کنید.
دمای و زمان پیشنهادی پیش‌گرمایش و پخت
برای غذاهای منجمد و گوشتی پیش‌گرمایش دویست درجه پنج دقیقه مناسب است. برای سیب‌زمینی و سبزیجات پیش‌گرمایش صد و نود درجه چهار دقیقه کافی است. برای کیک و نان پیش‌گرمایش صد و شصت تا صد و هفتاد درجه پنج دقیقه لازم است. برای ماهی لطیف پیش‌گرمایش صد و هشتاد درجه سه دقیقه کافی است و بیشتر از آن لازم نیست. برای پخت اصلی هم این اعداد را مبنا بگذارید: بال و کتف مرغ منجمد دویست درجه هجده تا بیست و دو دقیقه با یک بار برگرداندن، مرغ کامل کوچک صد و هشتاد درجه چهل و پنج تا پنجاه و پنج دقیقه، سیب‌زمینی خلالی تازه دویست درجه پانزده تا هجده دقیقه با دو بار تکان دادن سبد، ماهی صد و هشتاد درجه هشت تا دوازده دقیقه، استیک دویست درجه هشت تا دوازده دقیقه، پیراشکی منجمد صد و هشتاد درجه ده تا چهارده دقیقه، کاپ‌کیک صد و شصت درجه پانزده تا بیست دقیقه بدون باز کردن درب، نان فانتزی صد و هفتاد درجه هشت تا ده دقیقه، سبزیجات گریل صد و هشتاد درجه هشت تا ده دقیقه، کوفته صد و نود درجه دوازده تا پانزده دقیقه. چون توان مدل‌ها کمی فرق دارد بار اول دو دقیقه زودتر غذا را چک کنید و دفعه بعد دقیق تنظیم کنید.
پیش‌گرمایش در مدل‌های مختلف دسینی، تلیونیکس و فیلیپس
هواپز دسینی مدل 800D که در فروشگاه آنصل پرفروش است برنامه پیش‌گرمایش داخلی دارد و کافی است دما را تنظیم و سه دقیقه صبر کنید و بعد سبد را بیرون بیاورید و غذا را بچینید. در مدل‌های تلیونیکس معمولا دکمه جداگانه با عنوان پری‌هیت نیست و باید همان دمای پخت را دستی تنظیم و چهار دقیقه خالی روشن کنید و بعد غذا را بگذارید. در مدل‌های فیلیپس سری اچ‌دی دستگاه خودش قبل از شروع زمان اصلی حدود سه دقیقه محفظه را داغ می‌کند و روی نمایشگر عبارت گرم شدن را نشان می‌دهد و بعد بوق می‌زند که یعنی الان غذا را بگذارید. اگر مدل شما هیچ‌کدام را ندارد نگران نباشید چون روش دستی دقیقاً همان نتیجه را می‌دهد و فقط باید حواس‌تان باشد سبد خالی و بدون کاغذ نسوز داخل دستگاه باشد تا هوا آزاد بچرخد. نکته مشترک همه برندها این است که درب را بعد از پیش‌گرمایش زیاد باز نگه ندارید چون گرما سریع هدر می‌رود.
اگر قصد خرید هواپز با پیش‌گرمایش سریع و ظرفیت خانوادگی دارید مدل هواپز دسینی مدل 800D با ظرفیت 12.8 لیتر یکی از پرفروش‌های فروشگاه آنصل در منطقه آزاد انزلی است و برای خانواده‌های پرجمعیت عالی است و هم خرید حضوری و هم خرید اینترنتی با ارسال به سراسر کشور دارد.
کاغذ نسوز و ظرف مناسب موقع پیش‌گرمایش
مهم‌ترین قانون این است که کاغذ نسوز خالی را موقع پیش‌گرمایش داخل هواپز نگذارید چون سبک است و فن قوی آن را بلند می‌کند و به المنت می‌چسباند و خطر دود و آتش دارد. ترتیب درست این است که اول سبد خالی را پیش‌گرم کنید و بعد سبد را بیرون بیاورید و کاغذ نسوز سوراخ‌دار را کف سبد بگذارید و غذا را روی آن بچینید و دوباره داخل بگذارید. کاغذ نسوز بدون سوراخ برای غذاهای آبدار بهتر است ولی هوا را کمتر رد می‌کند پس غذا کمی دیرتر برشته می‌شود. ظرف شیشه‌ای و سرامیکی مخصوص فر داخل هواپز قابل استفاده است ولی چون دیر داغ می‌شود بهتر است ظرف را هم همراه پیش‌گرمایش داخل بگذارید تا شوک حرارتی به غذا وارد نشود. ظرف پلاستیکی معمولی و ظروف یک‌بارمصرف نازک را اصلاً داخل هواپز نگذارید چون ذوب می‌شوند و بوی بد می‌گیرند.
آموزش کامل پنج غذای پرطرفدار با پیش‌گرمایش
برای مرغ سوخاری خانگی تکه‌های مرغ را نیم ساعت در آب نمک و فلفل و پاپریکا بخوابانید و بعد در آرد و تخم‌مرغ و پودر سوخاری بغلتانید و کمی روغن اسپری کنید. هواپز را دویست درجه پنج دقیقه پیش‌گرم کنید و مرغ‌ها را با فاصله بچینید و هجده تا بیست و دو دقیقه بپزید و وسط کار یک بار برگردانید تا هر دو طرف طلایی شود. برای سیب‌زمینی خلالی سیب‌ها را باریک و یکدست برش بزنید و ده دقیقه در آب سرد بخیسانید تا نشاسته اضافه برود و بعد کاملاً خشک کنید و با یک قاشق روغن و نمک و آویشن مخلوط کنید. پیش‌گرمایش صد و نود درجه چهار دقیقه و پخت دویست درجه پانزده تا هجده دقیقه با دو بار تکان دادن سبد سیب‌هایی ترد و طلایی می‌دهد. برای ماهی، فیله را با لیمو و سیر و روغن زیتون مزه‌دار کنید و پوست را پایین بگذارید تا نچسبد. سه دقیقه پیش‌گرمایش صد و هشتاد درجه و هشت تا دوازده دقیقه پخت کافی است و بیشتر از آن ماهی خشک و سفت می‌شود. برای کیک یزدی قالب‌های کاغذی را تا دو سوم پر کنید و دستگاه را صد و شصت درجه پنج دقیقه پیش‌گرم کنید و پانزده تا بیست دقیقه بپزید و تا ده دقیقه اول درب را باز نکنید تا پف نخوابد و با خلال دندان تمیز بودن را تست کنید. برای نان سیر باگت را برش بزنید و کره سیر و جعفری بمالید و بعد از چهار دقیقه پیش‌گرمایش صد و هفتاد درجه شش تا هشت دقیقه بپزید تا لبه‌ها طلایی شود. این پنج دستور هشتاد درصد استفاده روزمره خانواده‌ها را پوشش می‌دهد و با یکی دو بار تمرین زمان دقیق مدل خودتان را پیدا می‌کنید.
هواپز با پیش‌گرمایش در برابر فر گازی و سرخ‌کن سنتی
فر گازی برای حجم زیاد و چند سینی همزمان بهتر است ولی پانزده دقیقه پیش‌گرمایش می‌خواهد و برق و گاز بیشتری مصرف می‌کند و تابستان آشپزخانه را گرم می‌کند. سرخ‌کن سنتی با روغن زیاد طعم کلاسیک می‌دهد ولی روغن زیاد و بوی ماندگار و ظرف‌شستن سخت دارد و برای مصرف روزمره سالم نیست. هواپز با سه تا پنج دقیقه پیش‌گرمایش برای یک تا چهار نفر سریع‌ترین و کم‌مصرف‌ترین گزینه است و با هشتاد تا نود درصد روغن کمتر کالری را پایین می‌آورد و بوی روغن را در خانه پخش نمی‌کند. اگر خانواده پرجمعیت دارید مدل‌های دو قلو یا ظرفیت بالا مثل دوازده لیتری بهتر است و اگر مجردی یا خوابگاهی هستید مدل کوچک سه تا پنج لیتری کافی است. خیلی از خانواده‌ها امروز هواپز را جایگزین فر کوچک و سرخ‌کن کرده‌اند و فقط برای مهمانی‌های بزرگ سراغ فر می‌روند.
مصرف برق و هزینه پیش‌گرمایش چقدر است؟
توان بیشتر هواپزهای خانگی بین هزار و دویست تا دو هزار وات است ولی چون زمان پخت کوتاه است مصرف نهایی کمتر از فر تمام‌عیار است. پنج دقیقه پیش‌گرمایش با توان هزار و پانصد وات حدود یک هشتم کیلووات ساعت برق مصرف می‌کند که هزینه آن ناچیز و کمتر از چند صد تومان است. نکته مهم این است که پیش‌گرمایش درست زمان اصلی پخت را دو تا چهار دقیقه کم می‌کند پس عملاً هزینه اضافه‌ای ندارد و حتی گاهی مصرف کل را کمتر می‌کند. برای کاهش مصرف درب را بیهوده باز و بسته نکنید و سبد را بیش از حد پر نکنید که هوا نچرخد و مجبور به پخت دوباره شوید و بعد از اتمام دستگاه را کامل خاموش کنید و روی حالت آماده‌به‌کار نگذارید.
راهنمای خرید هواپز با پیش‌گرمایش خوب
موقع خرید به ظرفیت واقعی سبد دقت کنید نه حجم اسمی جعبه چون ظرفیت مفید معمولاً کمتر است و برای خانواده چهار نفره سبد پنج تا هشت لیتری و برای مهمانی‌ها دوازده لیتری مناسب است. توان بالاتر یعنی رسیدن سریع‌تر به دما ولی سیم‌کشی خانه باید تحمل کند. برنامه‌های آماده مثل مرغ و ماهی و کیک کار را راحت می‌کند ولی مهم‌تر از تعداد برنامه دقت ترموستات و یکدستی فن است. نمایشگر لمسی خوانا و سبد نچسب قابل شستشو در ماشین ظرفشویی و محافظت در برابر داغ شدن بیش از حد و گارانتی معتبر از نکات مهم است. اگر بودجه محدود است به‌جای برند خارجی گران، مدل‌های دسینی با گارانتی داخل کشور ارزش خرید بالایی دارند و قطعات و خدمات آن‌ها در دسترس است. قبل از خرید حتماً ابعاد دستگاه را با کابینت آشپزخانه چک کنید چون مدل‌های بزرگ روی کانتر کوچک جا نمی‌شوند.
اشتباهات رایج موقع پیش‌گرمایش
گذاشتن کاغذ نسوز خالی موقع پیش‌گرمایش که خطر سوختن و چسبیدن به المنت دارد اولین اشتباه است. باز گذاشتن طولانی درب بعد از پیش‌گرمایش که گرما را هدر می‌دهد دومین اشتباه است و باید بلافاصله غذا را بگذارید. پیش‌گرمایش با دمای خیلی بالاتر از دمای پخت که بیرون غذا را می‌سوزاند و داخل را خام می‌گذارد سومین اشتباه است. اسپری روغن روی المنت داغ به‌جای غذا یا سبد چهارمین اشتباه است. تلنبار کردن غذا روی هم به‌جای چیدن با فاصله که جلوی چرخش هوا را می‌گیرد پنجمین اشتباه است. رها کردن غذای پخته داخل محفظه خاموش که بافت ترد را خمیر می‌کند ششمین اشتباه است. شستن سبد داغ با آب سرد که به روکش نچسب آسیب می‌زند هفتمین اشتباه است.
عیب‌یابی مشکلات رایج مربوط به پیش‌گرمایش
اگر بیرون غذا سوخته ولی وسط آن خام است دما را پنج تا ده درجه کم کنید و زمان را کمی بیشتر کنید. اگر غذا خشک و سفت شده یا پیش‌گرمایش را خیلی طولانی کرده‌اید یا اصلاً روغن نزده‌اید و یک لایه نازک روغن با اسپری کافی است. اگر بوی پلاستیک از هواپز نو می‌آید یک بار پنج دقیقه‌ای با دمای دویست درجه و سبد خالی در فضای باز روشن کنید تا بو برود و بعد با دستمال نم‌دار داخل را پاک کنید. اگر دود سفید دیدید معمولاً چربی جمع‌شده کف محفظه است و باید دستگاه را خاموش و خنک کنید و سینی پایین را با آب گرم و مایع ظرفشویی بشویید. اگر فن صدای غیرعادی می‌دهد مطمئن شوید پشت دستگاه به دیوار نچسبیده و دریچه هوا باز است. اگر بعد از پیش‌گرمایش نمایشگر ارور داد دستگاه را پنج دقیقه از برق بکشید و دوباره روشن کنید و اگر تکرار شد به گارانتی مراجعه کنید.
برنامه نگهداری هفتگی و ماهانه هواپز
بعد از هر بار استفاده سبد و سینی را با آب گرم و اسفنج نرم بشویید و نگذارید چربی شب بماند و سفت شود. هفته‌ای یک بار داخل محفظه را با دستمال نم‌دار پاک کنید و خرده‌های سوخته کف را بیرون بیاورید. ماهی یک بار المنت بالایی را وقتی دستگاه کاملاً سرد و از برق کشیده است با دستمال خشک گردگیری کنید و دریچه هوای پشت را از گرد و غبار تمیز کنید تا فن راحت بچرخد. هرگز سبد داغ را زیر آب سرد نگیرید چون روکش نچسب ترک می‌خورد. اگر بوی غذا در سبد مانده یک کاسه آب و لیمو را پنج دقیقه با دمای صد و شصت درجه داخل دستگاه بگذارید و بعد بشویید. همین مراقبت ساده عمر هواپز را چند سال بیشتر می‌کند و کیفیت پخت را ثابت نگه می‌دارد.
سوالات متداول
preheat در هواپز یعنی چه؟
یعنی روشن کردن هواپز خالی برای سه تا پنج دقیقه قبل از گذاشتن غذا تا محفظه و سبد کاملاً داغ شوند و پخت یکدست‌تر و تردتر شود.
آیا همه هواپزها دکمه preheat دارند؟
خیر. در مدل‌های بدون دکمه کافی است همان دمای پخت را دستی تنظیم و سه تا پنج دقیقه خالی روشن کنید و بعد غذا را بگذارید.
اگر preheat نکنیم چه می‌شود؟
غذا دیرتر می‌پزد و کمتر ترد می‌شود و ممکن است آب بیندازد. خراب نمی‌شود ولی کیفیت و ظاهر آن کمتر از حالت استاندارد است.
آیا کاغذ نسوز را موقع preheat بگذاریم؟
خیر. کاغذ خالی سبک است و فن آن را به المنت می‌چسباند. کاغذ را بعد از پیش‌گرمایش و زیر غذا بگذارید.
بهترین دما و زمان پیش‌گرمایش چقدر است؟
برای بیشتر غذاها صد و هشتاد تا دویست درجه و سه تا پنج دقیقه. برای کیک صد و شصت درجه پنج دقیقه و برای ماهی صد و هشتاد درجه سه دقیقه کافی است.
آیا پیش‌گرمایش برق زیادی مصرف می‌کند؟
خیر. حدود یک هشتم کیلووات ساعت است و چون زمان اصلی پخت را کوتاه می‌کند عملاً هزینه اضافه‌ای ندارد.
چرا غذای من با وجود پیش‌گرمایش خشک شد؟
احتمالاً دما زیادی بالا بوده یا روغن نزده‌اید یا زمان پخت طولانی شده. دما را کمی کم کنید و یک لایه نازک روغن اسپری کنید.
هواپز دوقلو بهتر است یا تک‌مخزنه؟
برای خانواده کم‌جمعیت تک‌مخزنه کافی و کم‌مصرف‌تر است و برای خانواده پرجمعیت یا پخت همزمان دو غذا مدل دوقلو یا ظرفیت بالا بهتر است.
نکته تکمیلی برای نوبت دوم پخت
یک نکته تکمیلی که خیلی‌ها نمی‌دانند این است که بعد از پیش‌گرمایش نباید سبد داغ را روی صفحه کابینت یا سفره بگذارید چون هم رد می‌اندازد و هم روکش سبد آسیب می‌بیند و همیشه باید یک زیرقابلمه چوبی یا سیلیکونی کنار دست داشته باشید. همچنین اگر دو نوبت پشت سر هم غذا می‌پزید برای نوبت دوم نیازی به پیش‌گرمایش کامل نیست و همان یک تا دو دقیقه کافی است چون محفظه هنوز داغ است و این هم در مصرف برق صرفه‌جویی می‌کند و هم سرعت کار را بالا می‌برد. برای نوبت دوم فقط سبد را سریع خالی و دوباره پر کنید و درب را ببندید تا گرمای ذخیره‌شده هدر نرود.
جمع‌بندی
پیش‌گرمایش یعنی سه تا پنج دقیقه روشن کردن هواپز خالی با همان دمای پخت قبل از گذاشتن غذا. برای گوشت و مرغ و سیب‌زمینی و کیک واجب است و برای گرم کردن ساده لازم نیست. کاغذ نسوز را بعد از پیش‌گرمایش بگذارید نه قبلش و درب را سریع باز و بسته کنید تا گرما نرود. با همین عادت کوچک غذاها تردتر و یکدست‌تر می‌شوند و زمان پخت کمتر می‌شود. اگر هنوز هواپز ندارید یا مدل قدیمی بدون ترموستات دقیق دارید ارتقا به مدل جدید با پیش‌گرمایش خودکار کیفیت آشپزی روزمره را کاملاً عوض می‌کند. برای خرید هواپز با پیش‌گرمایش سریع و مشاوره انتخاب مدل، فروشگاه آنصل در منطقه آزاد انزلی هم خرید حضوری و هم ارسال به سراسر کشور دارد و همه مدل‌ها با گارانتی معتبر عرضه می‌شوند.
